O obliczu miasta w największym stopniu decydują jego główne ulice. Mieszkańcy i turyści zwykle dokonują oceny estetyki i charakteru miasta właśnie na podstawie reprezentacyjnej ulicy. W ostatnich latach władze polskich miast coraz częściej zdają sobie z tego sprawę. Powstają programy rewitalizacji, plany, akcje marketingowe. W ich wyniku nasze miasta pięknieją i z podupadających, PRL - owskich zaścianków stają się przestrzeniami zadbanymi, nowoczesnymi i tętniącymi miejskim życiem.


PRZYKŁADY ZE ŚWIATA

Przykłady wielkich alei handlowych, znanych na całym świecie, to choćby: Oxford Street (Londyn), Princess Street (Edynburg), La Rambla, Passeig the Gracia (Barcelona), 5th Avenue (Nowy York), Maximillian Strasse (Monachium), Ku’Damms (Berlin), O’Connell Street (Dublin), Zeil (Frankfurt)). Nie brakuje wielkich, znanych ulic i w Polsce: Długi Targ (Gdańsk), Szeroka(Toruń), Floriańska (Kraków), Długa (Bydgoszcz), Marszałkowska (Warszawa).


ALE…

 Niestety zmiana charakteru ulicy bywa najtrudniejszym wyzwaniem dla władz. Ulica, zwłaszcza o charakterze handlowo-reprezentacyjnym zwykle biegnie przez obszary miasta o różnym charakterze i odmiennej intensywności zabudowy. Krzyżuje się z innymi traktami, a wobec nierozwiązanych problemów komunikacyjnych–siłą rzeczy pełni istotną funkcję komunikacyjną, która ogranicza funkcję handlowo-reprezentacyjną.

PROBLEMY

Z tych właśnie względów przestrzeń publiczna ulic handlowych jest w Polsce zbyt często traktowana instrumentalnie. Potencjał dużych miejskich ulic służy zaś zazwyczaj nadrabianiu braków okolicznej infrastruktury. Wielkie ulice pozostają rusztowaniami układu komunikacyjnego, a estetyka staje się ofiarą ich rozmiaru i długości. Władzom miejskim brakuje odwagi, by wyodrębnić ulicę administracyjnie i organizacyjnie, jako autonomiczny i ważny element przestrzeni publicznej.

ROZWIĄZANIE ?

Analiza rozwoju wielkich ulic handlowych na świecie wskazuje, że główna aleja handlowa wymaga dziś coraz bardziej rozbudowanego i zaplanowanego wyodrębnienia: estetycznego i przede wszystkim prawnoadministracyjnego. Koordynacja procesów zarządzania ulicą handlową wymaga nadania ulicy swoistej osobowości administracyjnej, poprzez osobną tożsamość planistyczną (strategia rozwoju), tożsamość administracyjną (koordynator – zarządca), tożsamość stylistyczną (mała architektura), tożsamość organizacyjną (wyodrębnienie remontów) i marketingową (nazwa ulicy staje się marką). Krótko mówiąc, wielka ulica handlowa nie może być ofiarą kolejnych przypadkowych remontów i zmian w jej otoczeniu: zmiany takie muszą być planowane i prowadzone przez pryzmat i pod kątem jej rozwoju.

STRATEGIA ROZWOJU ULICY…

Dotychczasowa degradacja estetyczna przestrzeni miejskiej często była wynikiem braku koordynacji działań. Cząstkowe zmiany są zazwyczaj pozbawione refleksji nad ich wpływem na szerszy kontekst tkanki miejskiej. Wydaje się więc, że jest niezbędne całościowe zaplanowanie sposobów, etapów i oczywiście celów przemiany ulicy, a więc - stworzenie strategii rozwoju głównej ulicy. Taka formuła pozwala odpowiednio dobrać i skoordynować  środki dla realizacji głównej idei. Strategia taka powinna określać docelowy kształt ulicy i wskazywać kolejne etapy działań władz miejskich.

…ODPOWIEDZIĄ NA PROBLEMY ?

Niedawnym przykładem takiego – nieprawidłowego – podejścia do problemu może być planowany przez Zarząd Dróg Miejskich zabieg, który należy określić nie inaczej niż zabieg kosmetyczny – montaż donic wypełnionych bratkami celem odnowy wizerunku Ronda Dmowskiego (skrzyżowanie ul. Marszałkowskiej z Alejami Jerozolimskimi). Trudno oprzeć się wrażeniu, że jest to działanie daleko niewystarczające, a dla całości ulicy Marszałkowskiej i jej przyszłości – wręcz szkodliwe, ponieważ wprowadza do jej przestrzeni nowe elementy, nie pasujące tak do dzisiejszej, jak i do docelowej Marszałkowskiej. A przecież w tym wypadku należałoby zadać pytanie, jaka w ogóle jest docelowa Marszałkowska.

Prawdopodobnie odpowiedzi na to pytanie brak, podobnie jak brak jest strategii rozwoju tej najważniejszej ulicy w mieście.

Podstawową cechą strategii jest możliwość nieobliczania kosztów planowanych przemian, co pozwala na swobodniejsze ich określenie. Szczególna rola Strategii polega na funkcji koordynacyjnej wobec różnych „wpadkowych” zmian, jak również funkcji porządkującej, wyznaczającej docelowy standard. Strategia porusza i kanalizuje tak różne zagadnienia, jak polityka przestrzenna, lokalowa, konserwatorska (remonty i podświetlenie gmachów), kulturowa, marketingowa i wiele innych.

STRATEGIA W ŁODZI

W Polsce przyjęto jak dotąd tylko jedną Strategię rozwoju ulicy – mowa o Strategii Rozwoju Ulicy Piotrkowskiej w Łodzi, uchwalonej niedawno przez Radę Miasta Łodzi. Władze miejskie Łodzi, pracownicy naukowi Uniwersytetu Łódzkiego oraz liczne organizacje pozarządowe jako pierwsze dostrzegły niewykorzystywany i chaotycznie przemieniany potencjał ulicy Piotrkowskiej. To pierwszy i milowy krok w dziejach nowoczesnej urbanistyki w Polsce, który pozwala żywić nadzieję, że rozwój ulicy Piotrkowskiej stanie się harmonijny, wielopłaszczyznowy, a zarazem uporządkowany

STRATEGIA W WARSZAWIE ?

W Warszawie, kompleksowego remontu, uwzględniającego szersze spektrum aspektów (estetyka, komunikacja, itp.) doczekało się wyłącznie Krakowskie Przedmieście, które dziś cieszy tak mieszkańców, jak i turystów – jako reprezentacyjny deptak godny Stolicy. Remont ten przeprowadzono jednak bez stworzenia strategii rozwoju Krakowskiego Przedmieścia, czy też szerzej – Traktu Królewskiego. W efekcie na Krakowskim rzuca się dziś w oczy brak skoordynowanej polityki lokalowej, marketingowej, czy także konserwatorskiej. Nic zatem dziwnego, że dziś - rok po ukończeniu remontu nawierzchni - Urząd Miasta usiłuje częściowo zaradzić temu brakowi zarządzeniem regulującym wygląd ogródków kawiarnianych i charakter imprez masowych przy tej ulicy. Jednak nawet po wprowadzeniu tego zarządzenia pozostałe aspekty pozostaną nieuregulowane.

Wydaje się, że kolejną ulicą wymagającą przyjęcia kompleksowej Strategii powinna być ulica Marszałkowska. Czy warszawiakom uda się jednak całościowo podejść do jej kwestii, tworząc pierwszy w stolicy program harmonijnego, wielopłaszczyznowego i uporządkowanego rozwoju ulicy?

Zobacz też:

• Strategia Rozwoju Ulicy Piotrkowskiej przygotowana przez Sztab Piotrkowskiej, (.doc, 122 KB) 
• Spotkanie: Przedsiębiorcy o Marszałkowskiej
  

  Prześlij innym!